متن اصلی فارسی · بدون ترجمهٔ خودکاربازگشت به اثرآثار این شاعربررسی معنای ادبی ↓
امیر معزی · قصاید

شمارهٔ ۱۶۴

متن شعر در مرکز صفحه؛ ابزار پژوهش در صورت نیاز در دسترس است.

۱
خدای هر چه دهد بنده را ز فتح و ظفر
۲
به‌دین پاک دهد یا به عقل یا به هنر
۳
چو دین و عقل و هنر داد شاه عالم را
۴
به عالم اندر از او تازه کرد فتح و ظفر
۵
ببین که از ظفر و فتح او به‌شرق و به‌غرب
۶
هزار گونه دلیل است و صد هزار اثر
۷
به‌روم و مغرب پیرار تیغ او آن کرد
۸
که‌گر کنم صفتش کس نداردم باور
۹
چو بازگشت به فارغ‌دلی ز مغرب و روز
۱۰
به سوی مشرق و چین عزم‌کرد سال دگر
۱۱
مرادش آنکه بیابد به قهر خانهٔ خان
۱۲
چنانکه قصر به شمشیر بستد از قیصر
۱۳
به فال فرخ لشکرکشید تا لب آب
۱۴
سعادتش شده همراه و دولتش رهبر
۱۵
به فتح روی به‌توران زمین نهاد و نشست
۱۶
چو آتش از بر آب و بر آب کرد گذر
۱۷
چو ز آب جیحون بگذشت روزگار نبرد
۱۸
کشید تا به سمرقند رایت و لشکر
۱۹
گشاده کرد سمرقند را به‌ روز نخست
۲۰
به چشم عدل سوی خاص و عام‌ کرد نظر
۲۱
کجا خطیب سمرقند خطبه کرد برو
۲۲
سعادت آمد و بوسید پایهٔ منبر
۲۳
چو دید خصم‌که دادند شهر و آمد شاه
۲۴
گرفت راه حصار و ز شاه کرد حذر
۲۵
حصار و خانه همه پرسپاه و نعمت کرد
۲۶
تهی نکرد همی سر ز کبر و دل ز بطر
۲۷
ز بهر او سپهی بر حصار جمع شدند
۲۸
همه سپهر تن و کوه‌ صبر و خاره‌ جگر
۲۹
همه کمانکش و رزم آزمای و تیرانداز
۳۰
همه مبارز و جوشن‌ گذار و آتش در
۳۱
همه ز طبع برآمیخته عداوت و شور
۳۲
همه ز مغز برانگیخته خصومت و شر
۳۳
همه فکنده تن اندر مغاکهای هلاک
۳۴
همه نهاده دل اندر نشانه‌های خطر
۳۵
اگرچه پیش سپاه شه این‌چنین سپهی
۳۶
نداشتند همی ذره‌ای محل و خطر
۳۷
خدایگان جهان حزم کرد هم‌ بر عزم
۳۸
که حزم باید ناچار عزم را هم بر
۳۹
سپاه خویش پراکنده کردگرد حصار
۴۰
روانه گشت ز هر سو مبارزی دیگر
۴۱
همه زمین مُعَسکَر شد آهنین‌گفتی
۴۲
زدرع و جوشن و تیغ و سنان و تیر و تبر
۴۳
زمین توگفتی زآهن همی برآرد بال
۴۴
هوا توگفتی زآتش همی برآرد پر
۴۵
زگَرد گُردان گردون شده به لون زمین
۴۶
زنعل اسبان هامون شده به شکل قمر
۴۷
زتیغ‌گشته هوا همچو میغ آتشبار
۴۸
ز نیزه ‌گشته زمین همچو ماغ آهن‌بر
۴۹
غبار تیره چو ابر و خدنگ چون باران
۵۰
سنان نیزه چو برق و تبیره چون تندر
۵۱
زخون لشکرخان‌گشته تیغ شاه کبود
۵۲
چو بردمیده شقایق ز برگ نیلوفر
۵۳
به نیزه کرده سران چشم خاکساران کور
۵۴
به نعره کرده یلان گوش بدسگالان کر
۵۵
ز تیر و تیغ یکی ‌کرده ساقی و معشوق
۵۶
ز خون و خود یکی کرده باده و ساغر
۵۷
یکی به ساعد سیمین درون فکنده کمان
۵۸
یکی به سنبل مشکین درون ‌کشیده سپر
۵۹
یکی شکوفه و سوسن‌ گرفته در جوشن
۶۰
یکی‌ بنفشه و نرگس نهفته در مغفر
۶۱
بر ین صفت سپهی خصم‌بند و قلعه‌گشای
۶۲
مبارزافکن و دشمن‌ربای و شیر شکر
۶۳
فروگرفته حصاری که گر کنم صفتش
۶۴
در آن صفت سخنم بگذرد ز وهم و فکر
۶۵
بنش رسیده به ماهی، سرش رسیده به ماه
۶۶
فتاده مردم از او در ضلالت از بن و سر
۶۷
قیاس خندق و پستی‌اش درگذشته ز حد
۶۸
شمار برج و بلندی‌اش بر گذشته زمر
۶۹
بر آن مثال که دارد فلک دوازده برج
۷۰
نهاده بود مهندس در او دوازده در
۷۱
ز گاه دولت افراسیاب تا امروز
۷۲
بر آن حصار نشد چیره هیچکس به هنر
۷۳
به ‌یک دو روز که فرمود و جنگ کرد آهنگ
۷۴
شد او مظفر و پیروزبخت و نیک‌اختر
۷۵
چنانش کرد که بیننده گوید ای عجبی
۷۶
مگر به زلزله گشت آن حصار زیر و زبر
۷۷
گشاده گشت حصار و شکسته ‌گشت سپاه
۷۸
نفیر خاست از آن بیکرانه خیل و نفر
۷۹
حصار و خانه چو از خانیان تهی کردند
۸۰
شدند شیفته سر خانیان و خان یکسر
۸۱
هم از حصار کشیدندشان به حضرت شاه
۸۲
چنانکه اهل ‌گنه را کشند در محشر
۸۳
سرشک ایشان سرخ و رخان ایشان زرد
۸۴
دهان ایشان خشک و دو چشم ایشان تر
۸۵
همانکه بود همه شب ‌بر آن حصا‌ر امیر
۸۶
اسیر گشت به فرمان شاه وقت سحر
۸۷
همه ز کرده پشیمان شدند و در مثل است
۸۸
کسی‌ که بد کند از بد همو برد کیفر
۸۹
چنان سپاه که داند شکست جز شاهی
۹۰
که شد درست به او رسم و دین پیغمبر
۹۱
چنین حصار که داند گشاد جز ملکی
۹۲
که پیش خدمت او روزگار بست کمر
۹۳
پد‌رش فتح سمرقند خواست از ایزد
۹۴
پسر بیافت از ایزد هر آنچه خواست پدر
۹۵
یقین ‌شناس که در روضهٔ بهشت امروز
۹۶
همی بنازد جان پدر ز فتح پسر
۹۷
خدایگانا، شاها، مظفرا، ملکا
۹۸
ز باختر خبر فتح توست تا خاور
۹۹
سعادتی است تمام و بشارتی است بزرگ
۱۰۰
ز نامه و ظفر و فتح تو به هر کشور
۱۰۱
ملوک فر و بزرگی‌ گرفته‌اند به ملک
۱۰۲
گرفت ملک به فرمان تو بزرگی و فر
۱۰۳
مسخرند حسام تو را زمان و زمین
۱۰۴
متابع اند مراد تو را قضا و قدر
۱۰۵
همی‌ کنند جهان و جهانیان به ‌تو فخر
۱۰۶
که افتخار ملوکی و افتخار بشر
۱۰۷
زفرّ دولت و تأیید طالعی که تو راست
۱۰۸
شود مطیع تو گر زنده گردد اسکندر
۱۰۹
شنیده‌ام من و بسیار کس شنیدستند
۱۱۰
هم از سپهرشناس و هم از ستاره شمر
۱۱۱
اگر کسی به‌ فلک بر شود ز روی زمین
۱۱۲
ستارگان همه او را شوند فرمان‌بر
۱۱۳
ز بهر خویش چنان طالعی نداند ساخت
۱۱۴
که ساخته است ز بهر تو ایزد داور
۱۱۵
جهان ز دولت تو پرعجایب و عِبَرَست
۱۱۶
که فتح های تو یکسر عجایب است و عبر
۱۱۷
اگر گشادن روم و عرب عجایب بود
۱۱۸
کنون ‌گشادن روم و چگل عجایب‌تر
۱۱۹
به صد سفر نه همانا که‌ کرد هیچ ملک
۱۲۰
چنین دو فتح ‌که ‌کردی شهاتو در دو سفر
۱۲۱
به‌ شعر فتح تو من بنده را مفاخرت است
۱۲۲
که شعر فتح تو شاهان همی‌ کنند از بر
۱۲۳
همی نگارم درج مدیح تو شب و روز
۱۲۴
که هست دَ‌رج مدیح تو همچو دُ‌رج‌گهر
۱۲۵
همیشه تا بود از حکم کردگار جهان
۱۲۶
چهار طبع چو فرزند و چرخ چون مادر
۱۲۷
ز اسب باد تک و تیغ آبدار تو باد
۱۲۸
سر عد‌وت پر از خاک و دل ‌پر از آذر
۱۲۹
همیشه تاکه دهد دشمنی ز کینه نشان
۱۳۰
چنین ‌کجا که دهد دوستی ز مهر خبر
۱۳۱
به کین خویش تن دشمنان همی فرسای
۱۳۲
به ‌مهر خویش دل دوستان همی پرور
۱۳۳
جهان تو بخش و ولایت تو دار و ملک تو گیر
۱۳۴
هنر تو ورز و بزرگی تو جوی و نوش تو خور
۱۳۵
چنانکه خواهی و چندانکه هست کام دلت
۱۳۶
همی‌ گذار جهان را و از جهان بگذر
ارتباط‌ها، وضعیت بازبینی و جزئیات پژوهش این شعر

دانش و پژوهش این شعر

بررسی‌نشده
۰ ارتباط تأییدشده۰ پیش‌نویس۰ نیازمند تصمیم۰ موجودیت مرتبط
هنوز ارتباط پژوهشی برای این شعر ثبت نشده است.

از این شعر به پژوهش بروید

موضوع خود را وارد کنید؛ شاعر و اثرِ این شعر در محدوده باقی می‌مانند.