متن اصلی فارسی · بدون ترجمهٔ خودکاربازگشت به اثرآثار این شاعربررسی معنای ادبی ↓
امیر معزی · قصاید

شمارهٔ ۱۹۱

متن شعر در مرکز صفحه؛ ابزار پژوهش در صورت نیاز در دسترس است.

۱
سوال کردم از اقبال دوش وقت سحر
۲
چهار چیز که نیکوترست یک ز دگر
۳
نخست گفتم کان بی‌کرانه دریا چیست
۴
که آب او همه جودست و موج او همه زر
۵
رسیده منفعت آب او به شرق و غرب
۶
رسیده مشعلهٔ موج او به بحر و به بر
۷
از آب او شده در ملک باغ دولت سبز
۸
ز موج او شده بر چرخ اوج‌ کیوان تر
۹
به بیخ شاخ شده آب او که هر شاخی
۱۰
ز بس بزرگی بی‌ساحت است و بی‌معبر
۱۱
فرات و دجله و جیحون و نیل و سیحون است
۱۲
به‌گاه بخشش او بیخ شاخ را چاکر
۱۳
در او براند ملاح طبع هر روزی
۱۴
هزار کشتی بی‌بادبان و بی‌لنگر
۱۵
ز گنج فضل گرانبار گشت هر کشتی
۱۶
به گونه‌گونه یواقیت وگونه‌گونه گهر
۱۷
مسافران جهان در جهان یکی دریا
۱۸
ندیده‌اند و نبینند از او شگفتی تر
۱۹
گهی بدو در مرغابیان رنگین تن
۲۰
گهی شگفت و عجب ماهیان زرین‌بر
۲۱
جواب داد که آن دست راد دستور است
۲۲
گه گاه کلک همی‌گیرد و گهی ساغر
۲۳
سوال کردم کان جشمهٔ مبارک چیست
۲۴
به لون و شکل چو خورشید و چون دو هفته قمر
۲۵
نمود فضل خدای آن خجسته چشمه به خلق
۲۶
چنانکه چشمهٔ حیوان به خضر پیغمبر
۲۷
به جای تازه گیاه اندر او در و گوهر
۲۸
به‌جای آب زلال اندر او نَد و عنبر
۲۹
عیان او ز ضیاء و نهان او ز ظَلَم
۳۰
برون او ز صفا و درون او ز کَدَر
۳۱
چو طاعتی که گناه اندرو بود مدغم
۳۲
چو آتشی که دخان اندرو بود مضمر
۳۳
نهاده چون ملکان بر سر افسر زرین
۳۴
شریف‌وار فرو بسته گیسوان از بر
۳۵
نه از ملوک نسب دارد و نه از اشراف
۳۶
بود همیشه خداوند گیسو و افسر
۳۷
چو اخترست فروهشه ظاهرش لیکن
۳۸
سیاه چون شب تاری است باطنش یکسر
۳۹
فروغ اختر دیدم بسی میانهٔ شب
۴۰
شب سیاه ندیدم میانهٔ اختر
۴۱
جواب داد که هست آن دوات صدر عجم
۴۲
که می‌نهد گه توقیع پیش خویش اندر
۴۳
سؤال کردم کان زرد چهرِ لاغر چیست
۴۴
که گاه عامل نفع است و گاه فاعل ضر
۴۵
گهی میانهٔ صحرای سیم غالیه بار
۴۶
گهی میانهٔ دریای قیر غالیه خور
۴۷
سَخی بساط و سَخا کسوت و اَدیم حصار
۴۸
شهاب‌رنگ و سنان‌شکل و خیزران‌پیکر
۴۹
به فرق اَسوَد و روز هنر از او ابیض
۵۰
به‌گونه اَصفَر و روی‌ کرم از او احمر
۵۱
بدو معالی بینا و چشم او اَعمی
۵۲
بدو معانی فربی و جسم او لاغر
۵۳
زمین به دست هوا راست‌ کرده قامت او
۵۴
هوا به دست زمین بر میانش بسته‌کمر
۵۵
به سان مرغی زرین که نوک منقارش
۵۶
به مشک ناب نگارد همیشه سیمین بر
۵۷
صریر او برساند به لفظ معنی را
۵۸
چو قدرت ملک‌العرش روح را به‌ صور
۵۹
چو شب بود علم مصریان ‌کند پیدا
۶۰
به روز رایت عباسیان نشان و اثر
۶۱
به ابر ماند و بر برگ سوسن و نسرین
۶۲
به رنگ قطران بارد همیشه ز ابر مطر
۶۳
چو کوثرست و بزاید ازو همی قطران
۶۴
وگرچه قطران هرگز نخیزد ازکوثر
۶۵
جواب داد که کلک وزیر شاه است آن
۶۶
به حَلّ و عَقد جهان نایب قضا و قدر
۶۷
سوال کردم کان عقدهای گوهر چیست
۶۸
ز فخرگردن ایام را شده زیور
۶۹
ضمیر سفته به الماس عقد هر گهری
۷۰
ز دست طبع مر او را به رشته‌ کرده هنر
۷۱
نموده هر گهر آثار نعمت فردوس
۷۲
گشاده هر هنر آثار حکمت داور
۷۳
نه منعقد شده در سنگها ز گردش چرخ
۷۴
نه رنگ یافته درکانها ز تابش خَور
۷۵
همه نتیجه و پروردهٔ دماغ و دل است
۷۶
همه نهاده و اَلفغده ی ضمیر و فکر
۷۷
خزانه را عوض است آن ز تاج نوشروان
۷۸
زمانه را بدل است آن ز باج اسکندر
۷۹
سفینه‌های خرد را فَواکه است و نُکَت
۸۰
صحیفه‌های ادب را نوادرست و غُرَر
۸۱
چنان‌که گوهر در دست هیچ بازرگان
۸۲
ندیده دیده ی گوهرفروش و گوهرخر
۸۳
جواب داد که توقیع‌های خواجه بود
۸۴
به نامه‌ها بر مانند عقدهای گهر
۸۵
وزیر عالم عادل عمید ملک ملک
۸۶
مجیر دولت ابوالفتح اصل فتح و ظفر
۸۷
علی ‌کجا پدر او حسین بود به علم
۸۸
چنان علی است‌ که او را حسین بود پسر
۸۹
چهار یار نبی داشتند سیرت خوب
۹۰
گرفت سیرت ایشان وزیر خوب سیر
۹۱
شجاع چون علی است و به‌شرم چون عثمان
۹۲
کریم طبع چو بوبکر و داد ده چو عمر
۹۳
کجا ز همت و احسان او حدیث کنند
۹۴
حدیث حاتم و جعفر هبا شناس و هدر
۹۵
ز بهر آنکه به یک ساعت آن چه او بدهد
۹۶
به عمر خویش ندادند حاتم و جعفر
۹۷
عجب نباشد با همت چنین دستور
۹۸
اگر ملوک ملک را شوند خدمتگر
۹۹
به هند آنبهٔ پیل او برد چیپال
۱۰۰
به روم غاشیهٔ اسب او کشد قیصر
۱۰۱
ز بوعلی و علی خرم‌اند در دو جهان
۱۰۲
دو پادشاه یکی غایب و یکی ایدر
۱۰۳
از آن به عقبی نازد همی ملک سلطان
۱۰۴
وزین به دنیا نازد همی ملک سنجر
۱۰۵
بهر دو جای نخواهند دور شد هرگز
۱۰۶
علی رئیس پسر بوعلی رئیس پدر
۱۰۷
ایا مبشر آزادگان نخواهد خاست
۱۰۸
ز نسل بوالبشر اندر زمانه چون تو بشر
۱۰۹
بود هزار یکی آنکه از تو بیند چشم
۱۱۰
فضیلتی که ز تو گوش بشنود به خبر
۱۱۱
چو دفع سازد و تأخیر در سخاوت مرد
۱۱۲
بهانه یک ز مگر سازد و یکی ز اگر
۱۱۳
سخاوت تو ز تاخیر و دفع دور بود
۱۱۴
از آن‌کجا نه اگر باشد اندرو نه مگر
۱۱۵
ز بیم تیغ غلامانت هر دو ا‌در تَعَب‌اندا
۱۱۶
جوان و پیر هم از باختر هم از خاور
۱۱۷
بود ز سمع بصر را گه ثنای تو رشک
۱۱۸
چنانکه گاه لقای تو سمع را ز بصر
۱۱۹
ز بیم تیغ غلامانت بر فلک خورشید
۱۲۰
به‌روی درکشد از ماه‌گاه گاه سپر
۱۲۱
بدید در ازل آتش نهیب خشم تو را
۱۲۲
از آن نهیب نهان گشت در میان حجر
۱۲۳
بدان زمین که تو لشکرکشی و روی نهی
۱۲۴
تو را خدای فرستد ز آسمان لشکر
۱۲۵
کسی که منکر گردد تو را به اول‌ کار
۱۲۶
رسد به عاقبت او را عقوبتی مُنکَر
۱۲۷
خطر ز دشمنی و کین تو کسی جوید
۱۲۸
که خانمان کند او عرضه بر هلاک و خطر
۱۲۹
اگرچه خصم تو اسباب حزم ساخته بود
۱۳۰
وگرچه ‌کُتْب حذر جمله کرده بود از بر
۱۳۱
کتابهٔ علمت چون بدید روز نبرد
۱۳۲
از آن کتابه فراموش کرد کُتبِ حذر
۱۳۳
فلک نمود بدو محشری که در دل او
۱۳۴
بماند تا گه محشر نهیب آن محشر
۱۳۵
مبارک آمد فتح تو در میان فتوح
۱۳۶
چنانکه سورهٔ الفتح در میان سور
۱۳۷
نه ممکن است معالیت‌ را قیاس و شمار
۱۳۸
که هست عاجز از آن فکرت ستاره شمر
۱۳۹
قیاس برگ درختان کجا شود ممکن
۱۴۰
شمار قطرهٔ باران که را بود باور
۱۴۱
اگر ز همت و حلم تو بهره‌ای یابد
۱۴۲
گه سرشک و شرر هم سحاب و هم آذر
۱۴۳
شرار آن سوی پستی‌ گرایدی چو سرشک
۱۴۴
سرشک این سوی بالا شتابدی جو شرر
۱۴۵
اگر سخا و ثنا را شرایط است تویی
۱۴۶
جهان‌فروز و جوانی‌فزای و جان پرور
۱۴۷
رسید موسم اثار رحمت یزدان
۱۴۸
یکی به‌ چشم شگفتی به‌ رحمتش بنگر
۱۴۹
نمود خواهد در خانهٔ شرف خورشید
۱۵۰
صناعتی که چو بستان جهان شود از سر
۱۵۱
ز بهر راحت ارواح خلق روح‌الامین
۱۵۲
بهشت را سوی دنیا گشاد خواهد در
۱۵۳
گهر فرستد رضوان به دست باد صبا
۱۵۴
زگوش و گردن حوران به شاخه‌های شجر
۱۵۵
قِنینه سجده برد پیش گل چو بلبل مست
۱۵۶
خطیب گردد و از شاخ گل کند منبر
۱۵۷
کنند کبکان برکوه لاله را بالین
۱۵۸
کنندگوران بر دشت سبزه را بستر
۱۵۹
گهی تَذَروان شادی کنند گرد چمن
۱۶۰
گهی گوزنان بازی کنند گرد شَمَر
۱۶۱
سیاه پوشان از بوستان شوند نفور
۱۶۲
سفیدپوشان بر بوستان رسند نفر
۱۶۳
بنفشه در دل لاله ز داغ رشک نهد
۱۶۴
چو سوی لاله به‌ شوخی‌ کند نگه عبهر
۱۶۵
چوگل بخندد و از مهر روی بنماید
۱۶۶
زند ز عشق به رخ بر تپانچه نیلوفر
۱۶۷
چو ابر بگسلد اندر هوا تو گویی هست
۱۶۸
به ‌روی آینه بر جای جای خاکستر
۱۶۹
گهی چو تیغ تو تابد میان ابر درخش
۱۷۰
گهی چو کوس تو آواز بر‌کشد تندر
۱۷۱
زگل دعای تو گویند بلبلان همه شب
۱۷۲
ز سرو فاخته آمین کند به وقت سحر
۱۷۳
بلند بختا بختم جوان شد از نظرت
۱۷۴
نظیر تو نشناسم‌ کسی به حسن نظر
۱۷۵
اگرچه مدح بسی گفته‌ام بزرگان را
۱۷۶
همی نویسم مدح تو بر سر دفتر
۱۷۷
همی فزون شود از شکر نعمت تو مرا
۱۷۸
سه قوت بدن اندر دل و دِماغ و جگر
۱۷۹
ز نی شکر بود اندر جهان خلایق را
۱۸۰
مرا ز کلک تو شُکرست و شُکر به ز شَکَر
۱۸۱
چو ساز و آلت و برگ سفر ندارم من
۱۸۲
روا بود که معافم کنی ز رنج سفر
۱۸۳
همیشه تا صفت خرمی بود ز جنان
۱۸۴
چنان کجا صفت ناخوشی بود ز سقر
۱۸۵
ز خرمی چو جنان بر ولیت باد جهان
۱۸۶
ز ناخوشی چو سقر باد بر عدوت مقر
۱۸۷
همیشه تا نبود خامه همچو خنجر تیز
۱۸۸
بود دو شاخ یکی و بود دو روی دگر
۱۸۹
دو شاخ باد چو خامه دل و زبان کسی
۱۹۰
که در وفای تو باشد دو روی چون خنجر
۱۹۱
جناب تو علما را ز نائبات پناه
۱۹۲
جوار تو حکما را ز حادثات مفر
۱۹۳
تو در پناه ملک در زمانه فرمان ده
۱۹۴
به همّت تو ملک را زمانه فرمان بر
۱۹۵
تو را و او را روزی به جشن نوروزی
۱۹۶
هم آسمانی‌ اقبال و هم الهی فر
ارتباط‌ها، وضعیت بازبینی و جزئیات پژوهش این شعر

دانش و پژوهش این شعر

بررسی‌نشده
۰ ارتباط تأییدشده۰ پیش‌نویس۰ نیازمند تصمیم۰ موجودیت مرتبط
هنوز ارتباط پژوهشی برای این شعر ثبت نشده است.

از این شعر به پژوهش بروید

موضوع خود را وارد کنید؛ شاعر و اثرِ این شعر در محدوده باقی می‌مانند.