متن اصلی فارسی · بدون ترجمهٔ خودکاربازگشت به اثرآثار این شاعربررسی معنای ادبی ↓
نظامی · خمسه

بخش ۱۰ - در مدح شاه مظفرالدین قزل ارسلان

متن شعر در مرکز صفحه؛ ابزار پژوهش در صورت نیاز در دسترس است.

۱
سبک باش ای نسیم صبح گاهی
۲
تفضل کن بدان فرصت که خواهی
۳
زمین را بوسه ده در بزم شاهی
۴
که دارد بر ثریا بارگاهی
۵
جهان‌بخش آفتاب هفت کشور
۶
که دین و دولت ازوی شد مظفر
۷
شه مشرق که مغرب را پناهست
۸
قزل شه کافسرش بالای ماهست
۹
چو مهدی گر چه شد مغرب وثاقش
۱۰
گذشت از سر حد مشرق یتاقش
۱۱
نگینش گر نهد یک نقش بر موم
۱۲
خراج از چین ستاند جزیت از روم
۱۳
اگر خواهد به آب تیغ گل رنگ
۱۴
برآرد رود روس از چشمه زنگ
۱۵
گرش باید به یک فتح الهی
۱۶
فرو شوید ز هندوستان سیاهی
۱۷
ز بیم وی که جور از دور بر دست
۱۸
چو برق ار فتنه‌ای زاد است مردست
۱۹
چو ابر از جودهای بی‌دریغش
۲۰
جهان روشن شده مانند تیغش
۲۱
سخای ابر چون بگشاید از بند
۲۲
بصد تری فشاند قطره‌ای چند
۲۳
ببخشد دست او صد بحر گوهر
۲۴
که در بخشش نگردد ناخنش تر
۲۵
به خورشیدی سریرش هست موصوف
۲۶
به مه بر کرده معروفیش معروف
۲۷
زمین هفت است و گر هفتاد بودی
۲۸
اگر خاکش نبودی باد بودی
۲۹
زحل گر نیستی هندوی این نام
۳۰
بدین پیری در افتادی ازین بام
۳۱
ارس را در بیابان جوش باشد
۳۲
چو در دریا رسد خاموش باشد
۳۳
اگر دشمن رساند سر به افلاک
۳۴
بدین درگه چه بوسد جز سر خاک
۳۵
اگر صد کوه در بندد به بازو
۳۶
نباشد سنگ با زر هم ترازو
۳۷
از آن منسوج کو را دور دادست
۳۸
به چار ارکان کمربندی فتادست
۳۹
وزان خلعت که اقبالش بریدست
۴۰
به هفت اختر کله‌واری رسیدست
۴۱
وزان آتش که الماسش فروزد
۴۲
عدو گر آهنین باشد بسوزد
۴۳
چو دیو از آهنش دشمن گریزد
۴۴
که بر هر شخص کافتد برنخیزد
۴۵
ز تیغی کانچنان گردن گذارد
۴۶
چه خارد خصم اگر گردن نخارد
۴۷
زکال از دود خصمش عود گردد
۴۸
که مریخ از ذنب مسعود گردد
۴۹
حیاتش با مسیحا هم رکابست
۵۰
صبوحش تا قیامت در حسابست
۵۱
به آب و رنگ تیغش برده تفضیل
۵۲
چو نیلوفر هم از دجله هم از نیل
۵۳
بهر حاجت که خلق آغاز کرده
۵۴
دری دارد چو دریا باز کرده
۵۵
کس از دریای فضلش نیست محروم
۵۶
ز درویش خزر تا منعم روم
۵۷
پی موریست از کین تا به مهرش
۵۸
سر موئیست از سر تا سپهرش
۵۹
هر آن موری که یابد بر درش بار
۶۰
سلیمانیش باید نوبتی دار
۶۱
هر آن پشه که برخیزد ز راهش
۶۲
سر نمرود زیبد بارگاهش
۶۳
زناف نکته نامش مشک ریزد
۶۴
چو سنبل خورد از آهو مشک خیزد
۶۵
ز ادراکش عطارد خوشه چینست
۶۶
مگر خود نام خانش خوشه زینست
۶۷
چو بر دریا زند تیغ پلالک
۶۸
به ماهی گاو گوید کیف حالک
۶۹
گر از نعلش هلال اندازه گیرد
۷۰
فلک را حلقه در دروازه گیرد
۷۱
ضمیرش کاروانسالار غیب است
۷۲
توانا را ز دانائی چه عیب است
۷۳
به مجلس گر می‌و ساقی نماند
۷۴
چو باقی ماند او باقی نماند
۷۵
از آن عهده که در سر دارد این عهد
۷۶
بدین مهدی توان رستن از این مهد
۷۷
اگر طوفان بادی سهمناکست
۷۸
سلیمانی چنین داری چه باکست
۷۹
اگر خود مار ضحاکی زند نیش
۸۰
چو در خیل فریدونی میندیش
۸۱
بر اهل روزگار از هر قرانی
۸۲
نیامد بی‌ستمکاری زمانی
۸۳
ز خسف این قران ما را چه بیمست
۸۴
که دارا دادگر داور رحیمست
۸۵
قرانی را که با این داد باشد
۸۶
چو فال از باد باشد باد باشد
۸۷
جهان از درگهش طاقی کمینه است
۸۸
بر این طاق آسمان جام آبگینه است
۸۹
بر آن اوج از چو ما گردی چه خیزد
۹۰
که ابر آنجا رسد آبش بریزد
۹۱
بر آن درگه چو فرصت یابی ای باد
۹۲
بیار این خواجه تاش خویش را یاد
۹۳
زمین بوسی کن از راه غلامی
۹۴
چنان گو کاین چنین گوید نظامی
۹۵
که گر بودم ز خدمت دور یک چند
۹۶
نبودم فارغ از شغل خداوند
۹۷
چو شد پرداخته در سلک اوراق
۹۸
مسجل شد بنام شاه آفاق
۹۹
چو دانستم که این جمشید ثانی
۱۰۰
که بادش تا قیامت زندگانی
۱۰۱
اگر برگ گلی بیند در این باغ
۱۰۲
بنام شاه آفاقش کند داغ
۱۰۳
مرا این رهنمونی بخت فرمود
۱۰۴
که تا شه باشد از من بنده خشنود
۱۰۵
شنیدستم که دولت پیشه‌ای بود
۱۰۶
که با یوسف رخیش اندیشه‌ای بود
۱۰۷
چنان در کار آن دلدار دل بست
۱۰۸
که از تیمار کار خویشتن رست
۱۰۹
چنان در دل نشاند آن دلستان را
۱۱۰
که با جانش مسلسل کرد جان را
۱۱۱
گرش صد باغ بخشیدندی از نور
۱۱۲
نبردی منت یک خوشه انگور
۱۱۳
چو دادندی گلی بر دست یارش
۱۱۴
رخ از شادی شدی چون نوبهارش
۱۱۵
به حکم آنکه یار او را چو جان بود
۱۱۶
مدام از شادی او شادمان بود
۱۱۷
مراد شه که مقصود جهانست
۱۱۸
بعینه با برادر هم چنانست
۱۱۹
مباد این درج دولت را نوردی
۱۲۰
میفتاد اندر این نوشاب گردی
۱۲۱
جمالش باد دایم عالم افروز
۱۲۲
شبش معراج باد و روز نوروز
۱۲۳
بقدر آنکه باد از زلف مشگین
۱۲۴
گهی هندوستان سازد گهی چین
۱۲۵
همه ترکان چین بادند هندوش
۱۲۶
مباد از چینیان چینی برابر وش
۱۲۷
حسودش بسته بند جهان باد
۱۲۸
چو گردد دوست بستش پرنیان باد
۱۲۹
مطیعش را زمی پر باد گشتی
۱۳۰
چو یاغی گشت بادش تیز دشتی
۱۳۱
چنین نزلی که یابی پرمانیش
۱۳۲
مبارکباد بر جان و جوانیش
ارتباط‌ها، وضعیت بازبینی و جزئیات پژوهش این شعر

دانش و پژوهش این شعر

نیازمند بازبینی
۰ ارتباط تأییدشده۰ پیش‌نویس۶ نیازمند تصمیم۶ موجودیت مرتبط

پیش‌نویس‌ها و پیشنهادها

هنوز واقعیت تأییدشده نیستند
پیشنهادیبه‌کارگیری نماد

گل و بلبل

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

به‌کارگیری نماد ← گل و بلبل

Matched curated alias: گل; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira
پیشنهادیبه‌کارگیری نماد

می و جام

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

به‌کارگیری نماد ← می و جام

Matched curated alias: می; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira
پیشنهادیبازنمایی کهن‌الگو

ساقی واسطه

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

بازنمایی کهن‌الگو ← ساقی واسطه

Matched curated alias: ساقی; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira
پیشنهادیبازنمایی کهن‌الگو

معشوق آرمانی

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

بازنمایی کهن‌الگو ← معشوق آرمانی

Matched curated alias: یار; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira
پیشنهادیشامل شخصیت

معشوق

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

شامل شخصیت ← معشوق

Matched curated alias: یار; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira
پیشنهادیشامل شخصیت

ساقی

پیشنهاد واژگانی؛ سرنخ پژوهشهم‌خوانی واژه، اثبات معنا یا نقش ادبی نیست؛ متن را بررسی کنید.ارجاع در سطح شعر است؛ بیت دقیق ثبت نشده است.

شامل شخصیت ← ساقی

Matched curated alias: ساقی; editorial status: suggested

۱ شاهد متنی
بیت دقیق و نقل‌قول در این رکورد ثبت نشده؛ ارجاع فعلی فقط به شعر است.
۰ بیت · رابطهٔ منتقل‌شده
Vira

از این شعر به پژوهش بروید

موضوع خود را وارد کنید؛ شاعر و اثرِ این شعر در محدوده باقی می‌مانند.